claps.gr

(Text in english)


BOB DYLAN: ΦΩΝΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ.


Φολκ ποιητής και μέγιστος μουσικός, επηρέασε όσο λίγοι τη σύγχρονη μουσική αλλά και τη σκέψη όσων μεγάλωσαν ή προβληματίστηκαν με τα τραγούδια του. Συνεχίζει μέχρι σήμερα να κρατάει ζωντανά το θρύλο του και θα συνεχίσει μέχρι τέλους.


Για πάντα νέος. Έχουν γραφτεί τόσα πολλά για τον Ντίλαν και ακόμα περισσότερα για τα τραγούδια του, το περιεχόμενο τους, τους στίχους τους, και όλα αυτά τα κείμενα προσπαθώντας να εξηγήσουν την ποίηση ενός ανθρώπου που εδώ και τόσες δεκαετίες παραμένει ενεργός πρωταγωνιστής μιας απίθανης ιστορίας. Από τον ίδιο έχει αποδοθεί πολλές φορές μια ερμηνεία απλή: ούτε αυτός δεν ξέρει τι σημαίνουν τα τραγούδια του. Για παράδειγμα, οι φήμες έλεγαν παλιά ότι το "Mr. Tambourine Man" είναι ένα τραγούδι για τα ναρκωτικά, αλλά αυτό είναι κάτι που έχει διαψευστεί από τον ίδιο. Ο ίδιος πάλι έχει σθεναρά αρνηθεί ότι ο στίχος από το "Rainy Day Woman 12 & 35" με το ρεφρέν που λέει "everybody must get stoned" είναι ένα τραγούδι που υμνεί τη χρήση των ναρκωτικών. Λένε κάποιες άλλες φήμες λένε ότι ήταν αυτός που έδωσε το πρώτο τσιγαριλίκι στον Τζον Λένον κατά τη διάρκεια της πρώτης περιοδείας των Beatles στην Αμερική. Και η αλήθεια είναι ότι αυτό δεν το έχει αρνηθεί ποτέ, αφού έχει καταγραφεί και από ερασιτεχνική κάμερα. Αλλά σημασία έχει ότι, από την στιγμή που αυτός ο ιδιαίτερος άνθρωπος ξεκίνησε να γράφει στίχους και τραγούδια, τόσο οι οπαδοί του όσο και οι κριτικοί ρωτάνε πάντα το ίδιο πράγμα: Τι σημαίνουν τέλος πάντων οι στίχοι του Ντίλαν; Ο καθένας έχει τη δική του άποψη και αυτή είναι η μαγεία της ποίησης του. Γιατί ο Ντίλαν όταν γράφει ένα τραγούδι δεν σκέφτεται μόνο τον άνθρωπο. Τους σκέφτεται όλους. Φυσικά, σκέφτεται ένα πράγμα, αλλά αυτό μπορεί να ερμηνευτεί διαφορετικά από τον κάθε ακροατή, με αποτέλεσμα το ίδιο τραγούδι να έχει διαφορετικό νόημα για όποιον το ακούει. Αν ακούσει κανείς το "Man of Peace" μπορεί να σκεφτεί ότι ο τραγουδιστής μιλάει για τον ερχομό του Σατανά, ενώ για άλλους μπορεί να είναι η ιστορία για έναν ερωτευμένο άντρα που μιλάει με μια γυναίκα στο κρεβάτι για χρυσές υποσχέσεις και δαχτυλίδια. Φυσικά, οι προθέσεις του συγγραφέα δεν είναι πάντα καθαρές και σίγουρα όχι οι πιο ευχάριστες κάθε φορά. Γιατί ο Ντίλαν ξέρει πάνω απ' όλα ότι η τέχνη μπορεί να ερμηνεύεται διαφορετικά από τον καθένα και ότι οι ακαθόριστοι στίχοι του μπορεί να μοιάζουν θολοί ή ασαφείς, αλλά πάντα τους συνδέει μια σωστή αλληλουχία. Ο Robert Allen Zimmerman γεννήθηκε στις 24 Μαΐου 1941 στο Ντουλούθ της Μινεσότα. Ήδη από μαθητής του γυμνασίου είχε ξεκινήσει να παίζει φυσαρμόνικα, πιάνο και κιθάρα, ενώ συμμετείχε για πρώτη φορά σε συγκρότημα, τους Golden Chords, ερμηνεύοντας τραγούδια του Τσακ Μπέρι και του Λιτλ Ρίτσαρντ, με έμφαση στη rock' n' roll, την country, τη folk και την blues μουσική. Το 1959 φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Μινεάπολης. Εκεί άκουσε για πρώτη φορά τη μουσική του θρύλου της folk Γούντι Γκάθρι, έγινε θαυμαστής του και αποφάσισε να τον συναντήσει. Για τον σκοπό αυτό, παράτησε τις σπουδές του και έφτασε στη Νέα Υόρκη, τη μητρόπολη της μουσικής, αλλά και το μέρος όπου μπορούσε να γνωρίσει το ίνδαλμα του. Ο Γκάθρυ που νοσηλευόταν σε νοσοκομείο, έχρισε το νεαρό θαυμαστή του από τη Μινεσότα διάδοχο του. Εν τω μεταξύ, ο Robert Zimmerman μετονομάστηκε σε Μπομπ Ντίλαν. Κάποιες φήμες λένε ότι επέλεξε αυτό το όνομα προς τιμή του Ουαλού ποιητή Ντίλαν Τόμας που πέθανε στη Νέα Υόρκη το 1953, στα 39 του χρόνια, από αλκοολισμό. Και με αυτό το όνομα έμελλε πέρα από μουσικός να γίνει και ποιητής - στιχουργός. Το 1960 άρχισε να παίζει σε διάφορους μουσικούς χώρους, με το νέο του όνομα και έχοντας ως μουσικό πρότυπο τον Γκάρθι. Τραγουδούσε σε πλατείες και σε μικρά folk bars γύρω από την περιοχή του Γκρίνουιτς Βίλατζ. Ο γνωστός μουσικός και δημοσιογράφος Ρόμπερτ Σέλτον έγραψε πρώτη φορά γι' αυτόν: "Αυτό το αγόρι, αυτή η μοναδική διασταύρωση παιδιού του κατηχητικού και μπίτνικ, έχει πολύ μεγάλο ταλέντο." Φυσικά και δε διαψεύστηκε ποτέ, αφού ο Ντίλαν απέκτησε σύντομα συμβόλαιο με την πολυεθνική εταιρία Columbia στην οποία ηχογραφεί μέχρι σήμερα.


Ο ποιητής της διαμαρτυρίας. Γύρω στις αρχές του 1962 κυκλοφόρησε ο πρώτος του δίσκος με δύο δικά του τραγούδια ("Song for Woody" και "Talking New York"), ενώ όλα τα υπόλοιπα ήταν διασκευές μεταξύ των οποίων και το "The House of the Rising Sun". Την επόμενη χρονιά κυκλοφόρησε το άλμπουμ με τίτλο "The Freewheelin' Bob Dylan που περιέχει το δημοφιλές "Blowin in the wind" , με το οποίο θα ξεφύγει από τα στενά όρια της folk κοινότητας της Νέας Υόρκης και θα γίνει ευρύτερα γνωστός. Η φυσιογνωμία του, ο τρόπος ερμηνείας του, οι στίχοι του, η μουσική του αλλά πάνω απ' όλα οι ριζοσπαστικές του ιδέες θα στρέψουν όλα τα φώτα της δημοσιότητας πάνω του. Θα αποκτήσει ένα ένθερμο κοινό, θα παίξει σε αμέτρητες συναυλίες και η ποίηση του θα γίνει σύνθημα για τους νέους. Ο Ντίλαν δε θα αργήσει να γίνει η νέα φωνή της Αμερικής. Αυτός και μόνο θα είναι η προσωποποίηση της διαμαρτυρίας, της άρνησης, της αμφισβήτησης, της νέας επανάστασης. Ο ίδιος θα αρνηθεί πολλές φορές το ρόλο της φωνής του κινήματος. Θα εγκαταλείψει τα τραγούδια της διαμαρτυρίας και επηρεασμένος από τους μεγάλους συμβολιστές ποιητές που θαυμάζει (Μποντλέρ, Ρεμπό και κυρίως Τ.Σ.Έλιοτ) θα δημιουργήσει όχι μόνο πολύπλοκα ροκ ποιήματα αλλά και τρεις μεγαλειώδεις δίσκους που θα αλλάξουν για πάντα την ιστορία της ροκ. Highway 61 Revisited: ο δίσκος που σηματοδοτεί την επιστροφή του στο ηλεκτρικό μπλουζ. Εκεί καμαρώνουν τα "Like a Rolling Stone", "Desolation Row", και "Ballad of a Thin Man". Ακολουθεί το Bringing it All Back Home, με τα μοναδικά και αξεπέραστα "Subterranean Homesick Blues", "Maggie's Farm" και "Mr. Tambourine Man". Λίγο αργότερα θα γράψει το Blonde on Blonde με το "Rainy Day Women", "I want you" και "Obviously 5 listeners". Οι πιστοί οπαδοί του της folk θα τον αποδοκιμάσουν στο Newport Festival το '65, όταν ανεβαίνει στη σκηνή με ένα δερμάτινο τζάκετ, ψηλοτάκουνες μπότες και ακόμα χειρότερα μια ηλεκτρική κιθάρα στο χέρι. Βέβαια οι αποδοκιμασίες αυτές θα δώσουν τη θέση τους σε χιλιάδες νέους θαυμαστές της ποίησης και της μουσικής του, πράγμα που σημαίνει ότι ο εικοσιπεντάχρονος μουσικός θα έχει πάνω από 10 εκατομ. πωλήσεις και θα γίνει η σημαία της επανάστασης, το πρώτο ροκ λάβαρο στην ιστορία. Το 1965 είναι μια πολύ συμβολική χρονιά, όχι μόνο για τον Ντίλαν αλλά για ολόκληρη την ιστορία της ροκ μουσικής, η οποία σηκώνει το ανάστημα της και αμφισβητεί διαρκώς και με κάθε τρόπο το κατεστημένο, είτε κοινωνικό, είτε πολιτικό. Θα γίνει η μουσική μιας μόνιμης αμφισβήτησης. Εκείνο το καλοκαίρι οι Byrds θα πάρουν το "Mr. Tambourine Man" και θα το απογειώσουν, κάνοντας το νούμερο 1 επιτυχία, ενώ λίγο αργότερα, το φθινόπωρο, ο Ντίλαν και η -διάσημη από το τραγούδι που της έγραψε μετά το διαζύγιο τους- Σάρα Λόουντενς θα παντρευτούν στην Ισπανία και θα αποκτήσουν δύο παιδιά. Η πρώτη παγκόσμια περιοδεία θα ξεκινήσει το 1966 μαζί με το δικό του συγκρότημα, τους Hawks, που αργότερα έγιναν γνωστοί ως "The Band", και το Μάιο εκείνης της χρονιάς θα δώσει μια ιστορική συναυλία στο Λονδίνο, η οποία θα ηχογραφηθεί αλλά θα κυκλοφορήσει 22 χρόνια μετά, το 1998. Μετά το τέλος της περιοδείας θα αποτραβηχτεί σε ένα σπίτι που αγοράζει κοντά στο Woodstock, όπου δε δέχεται κανέναν παρά μόνο τον Άλεν Γκίνσμπεργκ και μέλη της μπάντας του. Το πρωί της 29ης Ιουλίου τραυματίζεται σοβαρά με τη μηχανή του, μια μαύρη Triumph, σπάει λαιμό, κόκκαλα και τραυματίζει το πρόσωπο του. Πολλοί θα πουν ότι ήταν μια δολοφονική ενέργεια της CIA, ενώ αυτοί που είναι πιο κοντά του θα καταλάβουν ότι μετά από το ατύχημα δε θα είναι πια ο ίδιος. Το τέλος της δεκαετίας φτάνει σαν μια εποχή επικίνδυνη και άγρια, μια εποχή που η γενιά των λουλουδιών καίγεται πια σωματικά και εγκεφαλικά από την υπερβολική δόση των ψυχεδελικών ουσιών, που λίγα χρόνια αργότερα θα αντικατασταθούν από την ηρωίνη. Τους ίδιους ψυχεδελικούς δρόμους θα ακολουθήσει και η ροκ μουσική, μόνο που ο κύριος Ντίλαν αποφασίζει να αποτραβηχτεί και να γυρίσει στις αγροτικές του ρίζες. Απέχει από τις συναυλίες και κυκλοφορεί δίσκους με διασκευές δικών του τραγουδιών και μοναδικές έντονες στιγμές είναι η συμμετοχή του στο φεστιβάλ που θα οργανώσει ο Τζορτζ Χάρισον και το αξέχαστο "Knock knock knocking on Heaven' s Door" που θα γράψει για το σάουντρακ του γουέστερν του Σαμ Πέκιντια, Pat Garret and Billy the kid.


Από τα '70ς στο σήμερα.


Στη δεκαετία του '70 οι εμφανίσεις του θα αποτελέσουν ένα γεγονός. θα κυκλοφορήσει το αριστουργηματικό Blood on the Tracks (που θα περιέχει το "Sara") αλλά γύρω στο τέλος της δεκαετίας θα μεταμορφωθεί σε αναγεννημένο χριστιανό, τη στιγμή που όλος ο κόσμος σοκάρεται από την πανκ επανάσταση. Θα απογοητεύσει πολλούς καθώς θα απορροφηθεί από τη μαύρη τρύπα πολλαπλών θρησκευτικών και πολιτικών αναζητήσεων. Η σημαία θα ξεθωριάσει , ενώ ο ίδιος θα απομονωθεί από τους χιλιάδες φίλους του. Μέχρι που το 1992 θα γιορτάσει τα 30 χρόνια του επί σκηνής, με καλεσμένους όλους τους παλιούς του φίλους. Θα φτάσει μέχρι και την Ελλάδα τον Ιούνιο του 1993. Μέχρι που σχεδόν 60χρονος θα κυκλοφορήσει το 1997 μια νέα σειρά από τραγούδια που υπό τον τίτλο Time out of mind θα τον βάλουν πάλι στις καρδιές όλων. Όχι επειδή είναι βασισμένο στο πρόβλημα υγείας που αντιμετώπισε με την καρδιά του, αλλά επειδή αυτά τα νέα τραγούδια έχουν την αξεπέραστη κλάση του κυρίου Ντίλαν. Κάτι που θα τον κάνει να σαρώσει τα βραβεία Grammy, ανοίγοντας έτσι μια νέα περίοδο απόδοσης τιμών. Τα επόμενα χρόνια θα προταθεί για Νόμπελ Λογοτεχνίας και θα παραλάβει ένα Όσκαρ για το τραγούδι "Things Have Changed" από την ταινία Wonder Boys του 2000. Ο Ντίλαν, ένας σημαντικός μουσικός και ένας ακόμα πιο σημαντικός στιχοπλόκος , επιβεβαιώνει ότι διανύει μια ακόμα εφηβεία συμμετέχοντας σε ταινίες και διαφημιστικά και περιοδεύοντας ανά τον κόσμο σε μια Never Ending Tour, ενώ το τελευταίο του δημιούργημα, ο πρώτος τόμος της αυτοβιογραφίας του με τίτλο Chronicles, ήδη καμαρώνει στα ράφια των δισκοπωλείων . Για τον καθένα μας παραμένει μια ιδιαίτερη και πολύ προσωπική στιγμή. Σαν μια αξέχαστη βόλτα που ξεκίνησε από εκείνο το φανταστικό εξώφυλλο του The Freewheelin' Bob Dylan, μια βόλτα που όλοι θέλουν να κάνουν έτσι, για όλο το υπόλοιπο της ζωής τους.